Een overkapping plaatsen zonder vergunning mag in veel tuinen, maar niet overal. Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. De regels voor vergunningvrij bouwen in je tuin staan sindsdien in het omgevingsplan van je gemeente. Die regels zijn in eerste instantie voor elke gemeente gelijk, maar je gemeente mag ze aanpassen. Of jouw plan vergunningvrij is, hangt vooral af van drie factoren. Het gaat om de plek op je perceel, de hoogte en de totale oppervlakte aan bijgebouwen.
De landelijke regels voor een vergunningvrije overkapping
Een overkapping is een bijbehorend bouwwerk, net als een schuur of aanbouw. Die mag je onder voorwaarden zonder vergunning bouwen in het achtererfgebied. Dat is het deel van je perceel achter de woning, gerekend vanaf 1 meter achter de voorgevel. Ook het erf naast een zijgevel die niet naar de straat of openbaar groen is gekeerd, hoort daarbij. Tot openbaar toegankelijk gebied, zoals een stoep, houd je meer dan 1 meter afstand.
Staat de overkapping binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis, dan mag die maximaal 5 meter hoog zijn. Verder weg is dat 3 meter. Ook de oppervlakte is begrensd. Die grens hangt af van het bebouwingsgebied: je achtererfgebied plus de grond onder latere uitbreidingen van je huis. Bij een bebouwingsgebied tot 100 m² mag je de helft volbouwen. Daarboven komt er stapsgewijs minder ruimte bij, tot maximaal 150 m² aan bijgebouwen in totaal. Bestaande bijgebouwen tellen mee.
Zonwering als alternatief voor een vaste overkapping
Zoek je vooral schaduw of beschutting tegen een bui? Dan is een vaste constructie niet altijd nodig. Zonwering aan een gebouw is volgens het Bbl vergunningvrij. Dat geldt voor woningen en bijgebouwen, maar ook voor bedrijfspanden. Een schaararm zonnescherm zonder voorpalen beschermt een groot deel van het terras tegen zon en regen.
Houd rekening met een paar uitzonderingen. Bij een monument of een pand in een beschermd stads- of dorpsgezicht kan voor zonwering alsnog een vergunning nodig zijn. Wil je liever niets aan de gevel monteren? Je kunt ook een schaduwdoek boven je terras ophangen.
Wanneer je toch een vergunning nodig hebt
Buiten het achtererfgebied houdt de vrijstelling op. Een overkapping in de voortuin of langs een zijgevel aan de straat is daarom bijna altijd vergunningplichtig. Hetzelfde geldt zodra je de maximale hoogte of oppervlakte overschrijdt.
Bouw je zonder vergunning terwijl die wel verplicht is? De gemeente kan dan een dwangsom opleggen of eisen dat je de overkapping weghaalt. Vraag daarom op tijd een omgevingsvergunning aan en check wanneer je na een vergunningaanvraag met de verbouwing mag beginnen.
Een overkapping bij een horecaterras
Voor horecaondernemers ligt het anders. Een terras bevindt zich vaak aan de voorkant van het pand of zelfs in de openbare ruimte. Dat valt buiten het achtererfgebied, dus de vrijstelling voor bijbehorende bouwwerken geldt dan niet. Voor een vaste terrasoverkapping is daarom vaak een omgevingsvergunning nodig.
Zonwering aan de gevel valt wel onder de vergunningvrije regels. Vraag bij de gemeente na of een uitgeklapt scherm boven openbaar gebied mag hangen. Daarnaast gelden de regels voor het openen van een terras, bijvoorbeeld over de toegestane plek en het seizoen.
Zo check je de regels voor jouw adres
De standaardregels zijn een startpunt. Je gemeente kan in het omgevingsplan eigen regels opnemen, bijvoorbeeld over bouwen op of nabij de erfgrens. Wil je zeker weten of je op jouw adres een overkapping mag plaatsen zonder vergunning? Doe dan de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Na het invullen van je adres en je bouwplan zie je of een vergunning nodig is.
Twijfel je over de uitkomst, neem dan contact op met je gemeente. Plan je meer aanpassingen aan je huis? Ook voor vergunningvrij verbouwen aan je woning gelden vaste voorwaarden.
Eerst uitzoeken, dan bouwen
Blijf je achter het huis en binnen de maximale maten? Dan kun je meestal een overkapping plaatsen zonder vergunning. Voor de voorkant, monumenten en horecaterrassen gelden andere regels. Wie vooraf het omgevingsplan en de vergunningcheck raadpleegt, voorkomt een dwangsom of sloopeis achteraf.
Veelgestelde vragen
Dat mag vaak, zolang de overkapping in het achtererfgebied staat en binnen de maximale hoogte blijft. Grenst het perceel aan openbaar gebied, dan houd je aan die kant meer dan 1 meter afstand.
Nee, het dakmateriaal verandert niets aan de regels voor vergunningvrij bouwen. Een overkapping met glas, polycarbonaat of lamellen moet aan precies dezelfde eisen voor plek, hoogte en oppervlakte voldoen.
Niet als die in het achtererfgebied staat en aan dezelfde eisen voldoet als een aangebouwde overkapping. Op meer dan 4 meter van je huis is de maximale hoogte 3 meter.
